Ẩm thực đường phố Việt Nam có một nhánh riêng dành cho việc ăn chơi: không phải bữa chính, không cần no, chỉ cần ngon và vui. Phần lớn những món này đơn giản tới mức làm được ở nhà trong mười lăm phút.
Món vặt mặn
Bánh tráng trộn. Bánh tráng cắt sợi trộn với xoài, rau răm, trứng cút, khô bò và sốt me.
Bánh tráng nướng. Trứng, hành, ruốc, phô mai trên bánh tráng nướng than.
Bánh tráng cuốn bơ. Món Đà Lạt, bơ dằm và bánh tráng.
Bắp xào. Bắp mỹ xào bơ với tôm khô và hành lá.
Bắp nướng mỡ hành. Món vỉa hè mùa lạnh.
Khoai lang nướng và khoai lang lắc. Món học sinh.
Ốc các loại. Ốc hương, ốc len, ốc móng tay — mỗi loại một cách chế biến.
Chân gà nướng và cánh gà chiên mắm. Món nhậu và món vặt.
Xiên que chiên. Cá viên, bò viên, tôm viên.
Phá lấu. Lòng heo hoặc lòng bò nấu nước dừa và ngũ vị hương.
Gỏi khô bò. Đu đủ bào với khô bò và nước trộn chua ngọt.
Hột vịt lộn và trứng cút lộn. Ăn với rau răm và muối tiêu chanh.
Món vặt Việt thay đổi rất nhanh theo trào lưu. Món hot năm nay có thể biến mất năm sau, nhưng nhóm món truyền thống thì tồn tại hàng chục năm.
Phần lớn món vặt mặn đều xoay quanh chua cay mặn ngọt. Nắm được bốn vị này là bạn ứng biến được với gần như mọi món.
Món vặt ngọt
Chè các loại. Hàng chục biến thể, mỗi vùng một kiểu.
Chè khúc bạch. Món hiện đại với phô mai, hạnh nhân và nhãn.
Sữa chua nếp cẩm và sữa chua trân châu. Rất được ưa chuộng.
Xoài lắc và cóc lắc. Trái cây với muối ớt đường, món của giới trẻ.
Trái cây dầm. Nhiều loại trái cây với sữa đặc và đá.
Kem chuối và kem xôi. Món tuổi thơ.
Bánh flan. Ảnh hưởng Pháp, nay là món vặt phổ thông.
Tàu hũ nước đường. Đậu hũ non với nước gừng đường.
Rau câu và thạch các loại. Nhiều màu và nhiều vị.
Bánh chuối chiên và bánh khoai chiên. Món vỉa hè mùa mưa.
Bánh cam và bánh còng. Bánh nếp chiên phủ đường.
Trà sữa và các loại đồ uống. Ngành riêng và thay đổi rất nhanh.
Đồ ngọt đường phố thường rất ngọt. Làm tại nhà là cơ hội giảm đường xuống mức vừa miệng mà không mất đi cái ngon.
Bánh tráng trộn tại nhà
Bánh tráng phải là loại dẻo chuyên dùng. Bánh tráng thường cứng và không trộn được.
Cắt bánh tráng thành sợi vừa. Dài khoảng năm phân.
Xoài xanh bào sợi. Chua giòn, thành phần chính.
Rau răm là rau bắt buộc. Không thay bằng rau khác được.
Trứng cút luộc bóc vỏ. Ba tới năm quả mỗi phần.
Khô bò hoặc khô mực xé sợi. Cho vị đậm.
Tôm khô rang thơm. Thêm chiều sâu.
Đậu phộng rang giã dập. Bùi và giòn.
Hành phi và mỡ hành. Mùi thơm.
Nước sốt me chua ngọt. Linh hồn của món, pha me với đường và nước mắm.
Trộn nhẹ tay và trộn ngay trước khi ăn. Trộn sớm là bánh tráng nhũn.
Ăn ngay. Để năm phút là đã khác.
Sốt me là thứ quyết định bánh tráng trộn. Làm một hũ để tủ lạnh thì trộn lúc nào cũng được, và đây là phần nhiều người làm sai nhất.
Giữ đúng vị khi làm tại nhà
Nguyên liệu đặc trưng thì không thay được. Rau răm, sốt me, khô bò — thiếu là món khác hẳn.
Mua nguyên liệu ở chợ chứ đừng ở siêu thị. Bánh tráng dẻo và khô bò ngon thường chỉ có ở chợ.
Nêm đậm hơn bạn nghĩ. Món vặt vốn đậm để ăn chơi.
Chua và cay là hai vị chủ đạo. Đừng giảm quá nhiều.
Trộn ngay trước khi ăn. Với mọi món trộn.
Chuẩn bị sẵn các thành phần. Rồi trộn khi có người ăn.
Làm lượng nhỏ. Món vặt không để được.
Nướng bánh tráng trên bếp than hoặc bếp gas. Lò không cho kết quả tương đương.
Ốc phải ngâm kỹ. Ăn phải cát là hỏng hết.
Món chiên ăn ngay khi vừa ra chảo. Nguội là mất giòn.
Ăn cùng nhau. Món vặt vốn là món của nhóm.
Đừng cầu toàn. Món vặt là để vui chứ không phải để hoàn hảo.
Món vặt là món của nhóm chứ không phải của một người. Làm một mẻ rồi ngồi ăn cùng nhau mới đúng tinh thần.
Ăn vặt và sức khoẻ
Phần lớn món vặt rất nhiều muối hoặc nhiều đường. Ăn thỉnh thoảng thì không sao, ăn hằng ngày thì có vấn đề.
Trà sữa là nguồn đường lớn nhất. Một ly có thể vượt nhu cầu đường cả ngày.
Món chiên vỉa hè dùng dầu chiên lại nhiều lần. Đây là rủi ro sức khoẻ thật.
Làm tại nhà thì kiểm soát được dầu và đường. Lý do lớn nhất để tự làm.
Chọn hàng sạch sẽ và đông khách. Hàng luân chuyển nhanh thì nguyên liệu mới.
Cẩn thận với món sống và món tái. Nhất là vào mùa nóng.
Ốc phải được nấu chín kỹ. Nguồn ký sinh trùng phổ biến.
Rau sống ăn kèm phải được rửa kỹ. Ở hàng thì khó kiểm soát.
Ăn vặt không thay bữa chính. Thói quen của nhiều học sinh và sinh viên.
Giảm tần suất chứ không cần bỏ hẳn. Một hai lần mỗi tuần là hợp lý.
Tự làm cho trẻ ăn. An toàn hơn và vui hơn.
Ăn vặt là một phần của văn hoá. Thưởng thức có ý thức là được.
Ghi lại món cả nhà thích. Làm lại vào cuối tuần thay vì mua ngoài, vừa rẻ vừa an toàn hơn.
